Nguyễn Khải - một ngòi bút nổi bật ở “tính vấn đề”
Năm 1995, khi Nhìn lại những trang viết của mình Nguyễn Khải vẫn mong muốn viết khác trước, bởi ông cho rằng: “Nghệ thuật đích thực phải là nhu cầu cấp thiết từ bên trong, từ ngọn lửa bùng cháy từ bên trong. Và khi nó đã phá ra được một cửa để câu chữ, hình ảnh, cách bố cục tràn ngập trên trang giấy thì chính người sinh thành ra nó cũng không biết là mới, là lạ, là đẹp, chỉ thấy phải như thế, bắt buộc là như...
Của mùa thu chứ đâu
Quán cà phê nâu, sao em vẫn hỏi đường
Trà mạn sương sương bao giờ đủ ngấm,
Một con tàu vừa lướt qua vùng cấm
Bên kia hàng rào
Một giọt buồn rơi rất chậm
Em tiễn anh…
Vầng trăng trên cánh đồng cạn
Hơi thở của nước bay lên anh mang theo
vầng trăng cô đơn đi qua cánh đồng cạn
hồn thi sĩ mang hình đất và nước
trăm năm gió thổi chiều không tưởng
đôi mắt thăm thẳm mang tấm gương phản chiếu
đương thời cũng đôi người.
Chim sẻ bay về
Ôi bầy sẻ nâu,
Chúng nhớ người vãi thóc
Tâm hồn người như mây trôi
Tình người như gió thổi
Nụ cười người như đồng lúa vàng ươm
Năm nay,
Lại ngày giỗ mẹ
Chim sẻ không bay về
Tha nỗi nhớ qua sông...
Có những lúc...
Em! Con chim nhỏ của tôi cánh không ngơi nghỉ
Một đời chiu chít bên tôi
Có những lúc
Tôi bỏ mặc tiếng chim rồi thiếp ngủ
Mơ cơn mơ ích kỷ, quên đời...
Nhưng dẫu thế hỡi chim yêu quý
Em vẫn đi về chở nắng cho tôi!
Thức giữa đêm đầy ánh sáng
nghĩ bây giờ tuổi buồn chạm đáy
cơn đau dài lặn hết vào trong
trăm nỗi người có nỗi nào tin cậy
có nỗi nào chưa xóa được long đong?
Cho một người lính Tây Nam
Bạn Hà Nội, Sài Gòn
đang tuổi chớm yêu
đã nằm mãi dưới tán rừng lá khộp
đót diêm soi hộc đá buồn
Mưa
rát mặt rừng già
trong giấc mơ còn gọi về rả rích
chiều nghe bước quân hành gọi thức
hoa dầu rái nhảy dù
tím những vòng xoay
Gió từ Thạch Hãn
Mưa từ Ái Tử mưa sang
lũ qua đập Trấm nước tràn mênh mông
ai nằm lại dưới đáy sông
ai vượt thác lũ, cờ hồng phất cao?
Thành Cổ
Thành Cổ cỏ xanh
Thành Cổ tường gạch đỏ
Thành Cổ có cổ đâu
Tươi mới những trang lịch sử.
Phiên dịch âm thanh buổi sáng
Bình minh hôm nay trong khu vườn của tôi
đầy tiếng hót ngọt lành
Những ấu trùng li ti rớt xuống
Đám kiến trong khu vườn lặng lẽ tha đi
Bông hoa giấy vẫn mở tung những cánh mỏng
Con chim nhỏ lại cất giọng lảnh lót
Lời kinh cổ xưa
Rằng lá sẽ xanh, hoa sẽ nở, mưa sẽ về, và ánh sáng
có muôn vàn điều tử tế
Những con ấu trùng đào hang xác tín
Ăn rỗng...
Võng tre
Ngả lưng trên chiếc võng tre
Nghe con tu hú gọi hè vừa sang
Nghe thơm hạt thóc chín vàng
Nghe mồ hôi mẹ thấm màn sương đêm
