Nguyễn Khải - một ngòi bút nổi bật ở “tính vấn đề”
Năm 1995, khi Nhìn lại những trang viết của mình Nguyễn Khải vẫn mong muốn viết khác trước, bởi ông cho rằng: “Nghệ thuật đích thực phải là nhu cầu cấp thiết từ bên trong, từ ngọn lửa bùng cháy từ bên trong. Và khi nó đã phá ra được một cửa để câu chữ, hình ảnh, cách bố cục tràn ngập trên trang giấy thì chính người sinh thành ra nó cũng không biết là mới, là lạ, là đẹp, chỉ thấy phải như thế, bắt buộc là như...
Nếu cả đời này không rực rỡ thì sao?; Có đám mây chở nghề chiếu bay qua
có sao đâu
câu thơ chải tháng năm
mượt mà con đường chảy bước đam mê
ngã rẽ nào cũng hồi quy vĩnh cửu
ô cửa tròn mơ ước ngày xưa
phím mưa buồn tí tách mắt trong
Thương Mường
hai người thương nhau từ đâu?
câu ca ngân nở
chén rượu núi nồng lên lưng trời
một bông chuối rừng chênh vênh đỉnh đồi
búp tay em ngát đỏ
gió suối nhẹ lay
đưa đôi chân nhón nhén mặt trời
Sách cổ
Tôi cũng sẽ dạy con cháu rằng
Những trang sách ngủ yên trong ống nứa
Giắt trên lưng đời đời con cháu Bàn Vương…
Những trang sách tạo tác cốt cách Dao nhân
Vượt tăm tối mang giấc mơ tổ tiên đi khắp thế giới
Những trang sách không lên trời
Theo hồn ma ngang cửa mơ về Dương Châu(*)…
Mưa trúc; Trên bến sông mùa khô
đã trôi bao mùa thu qua
xa kia cánh đồng hoài vọng
rau khúc cũng rũ buồn
có phải chú dế ngập ngừng hát trong cỏ
ru cả triền đê
đang thức chờ một cơn mưa trễ hẹn
Vẻ đẹp; Với biển
Những mỏm đá kiên nhẫn ngàn đời
như mỏ neo chờ đợi
hòa vào biển triệu niềm mòn mỏi
lắng đọng mênh mang xa tắp cát vàng
Chỉ có hàng cây dầu dãi hiên ngang
mùa này xanh đến lạ
bậc bậc thềm rêu, li ti hoa dại
dẫn lối vào cổ tích xưa...
Tiếng dương cầm; Lóe trắng
chỉ khi viết về em
tôi mới nghe tiếng dương cầm mọc ra
từ các ngón thơ
bồi đắp thính lực như loài bướm đêm
Galleria mellonella
em có nghe tiếng dương cầm nói gì không
còn thơ là còn thương.
Hoa trong nhà cổ; Hoa gạo
trong căn nhà cổ
ta cắm một bình vụn vỡ
bồi hồi
cất chuyện tháng, năm...
Khúc hát khi say; Ngày của nàng
Ngày của nàng thế giới lao xao
khuấy theo chiếc đũa
Rồi trở nên tinh tươm
Nhành thạch thảo trên bàn tươi lâu
Tím dịu dàng từ kiếp trước
Thuở dáng gầy còn đó dư hương.
Đôi môi; Xoay
thế này em hiểu tôi chưa
nếu còn xoay nữa hãy chừa tôi ra
bao giờ chê chán người ta
số em rỉ rét sẽ là phận tôi.
Chơi ném lia thia; Chân thật Thị Mầu
Cuộc chơi bắt đầu
ném ngang không ném dọc
hai, ba lần lặn
một lần nhảy
đơn giản thế cũng phải học
Ông cùng cháu
chơi thia lia.
