Nguyễn Khải - một ngòi bút nổi bật ở “tính vấn đề”
Năm 1995, khi Nhìn lại những trang viết của mình Nguyễn Khải vẫn mong muốn viết khác trước, bởi ông cho rằng: “Nghệ thuật đích thực phải là nhu cầu cấp thiết từ bên trong, từ ngọn lửa bùng cháy từ bên trong. Và khi nó đã phá ra được một cửa để câu chữ, hình ảnh, cách bố cục tràn ngập trên trang giấy thì chính người sinh thành ra nó cũng không biết là mới, là lạ, là đẹp, chỉ thấy phải như thế, bắt buộc là như...
Tự tại; Ở độ cao 5.000m
Bao giờ đi hết cánh đồng?
Bỏ sau lưng những sắc không nhọc nhằn
Còn chăng chút mộng phù vân?
Còn chăng chút huyễn hoặc lần lữa đau?
Sông Hiếu; Lệ Thủy
Anh trai bạn trở về với một bàn chân
Một bàn chân nằm lại cùng sông Hiếu
Đồng đội anh bao người vắng thiếu
Tuổi tên hòa cây cỏ núi sông
Chớp sáng
Em xa cùng những cánh buồm lãng du rời bến
Sóng trăng chao chẳng đọng đau thảm hoa mưng rụng đỏ mặt sông
Nghe đâu đó tiếng gọi đò ma mị loang ngân
Tôi biết mình vừa nhặt lên một vệt hoai chớp sáng
Không đề
Em là vẻ đẹp cành hoa cứng
Và em đi qua tháng ngày
nhận về phần mình thiếu thốn
Đôi dép ưỡn cong mình, sống lại
Thoáng ấm áp giữa đời lận đận.
Nơi ấy không xa
Nước bạn Lào không xa đâu cha ơi
Con sẽ đến cùng cha, thăm lại ngày chưa cũ
Để lưu mãi bước chân bao nghĩa sĩ
Cho quốc kỳ Việt - Lào lồng lộng mãi trời cao
Cơn mưa; chúng ta còn lại gì
tại sao chúng ta cần phải hiểu
những cánh rừng trồng mênh mông
một loại cây một mục đích
từ khi loài người đến đây
giọt mưa có vô ưu
nước mát lạnh trên tay không nói xa xôi
về cơn hồng thủy
chỉ thầm thĩ rơi rơi rơi
Cổng làng
Cổng làng vẫn thức bấy lâu
Chứng nhân dâu bể nhuộm màu phôi pha
Người ở gần kẻ phương xa
Ngược xuôi vẫn nhớ lối qua cổng làng
Biên giới
Có lần tôi tự hỏi
mình giữ điều gì ở đây?
đất à?
ừ thì đất
một thằng bạn tôi bảo
“Giữ cho dưới kia
người ta ngủ ngon”
có lẽ đúng
Sáng tác; Có và không
rắc đầy sáng tác như những vụn đường - đắng
anh cắt niềm hy vọng le lói
sự hy sinh thống khổ tuyệt vọng chờ đợi thứ tha
ngàn sợi tơ mảnh tan ra tan ra
thẩm thấu từng con chữ
Người đào hà trước bình minh; Phía đảo
Những người đàn bà gầy guộc tựa bóng mình
Lưng còng xuống trước uy quyền của sóng
Đánh vào đá tìm mầm sống
Đàn hà bám chặt như nỗi khổ nhọc bám đời
