Sức sống của văn học thiếu nhi - nhìn từ một toạ đàm

Trong khuôn khổ Trại sáng tác văn học thiếu nhi đang diễn ra tại Quảng Trị, chiều 21/4/2026, buổi tọa đàm với chủ đề “Văn học thiếu nhi trong dòng chảy văn học hiện đại và Tâm sự về tập thơ ‘Đồng dao lúng liếng’ của nhà thơ Ngọc Khương”đã diễn ra sôi nổi, quy tụ nhiều cây bút và nhà phê bình uy tín.

Dưới sự chủ trì của hai nhà lý luận phê bình (LLPB) Văn Giá và Nguyễn Đức Hạnh, buổi tọa đàm đã có những trao đổi học thuật và phác thảo diện mạo tràn đầy năng lượng của văn học dành cho trẻ em hôm nay.

Mở đầu tọa đàm, nhà LLPB Nguyễn Đức Hạnh đã khái quát diện mạo văn học thiếu nhi đương đại qua những nét vẽ đa sắc. Tiếp nối mạch tư duy này, nhà phê bình Hoàng Thụy Anh phân tích sâu sự chuyển mình của thơ thiếu nhi Việt Nam, trong khi nhà phê bình Văn Giá gợi mở những góc nhìn đa chiều: viết "về" thiếu nhi và viết "cho" thiếu nhi. Ông nhấn mạnh việc cần đa dạng hóa đề tài để chạm đến tâm hồn trẻ em trong kỷ nguyên số.

Nói về văn học thành phố Hồ Chí Minh, nhà văn Bích Ngân – Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, Uỷ viên BCH Hội Nhà văn Việt Nam – đã phác thảo sự khởi sắc tại thành phố mang tên Bác với những gương mặt tiêu biểu như Nguyễn Ngọc Thuần, Văn Thành Lê hay tác giả trẻ Cao Việt Quỳnh. Chị khẳng định: "Dù đề tài thay đổi theo nhịp sống, 'chất văn' vẫn là yếu tố sống còn cốt lõi." 

Đồng quan điểm về sự tận hiến, nhà thơ Huỳnh Mai Liên chia sẻ đầy lắng đọng: “Khi mình đủ yêu, mình sẽ tìm ra lý do để viết”. Chị cho rằng sáng tác cho trẻ thơ phải xuất phát từ trái tim và sự lao động miệt mài mỗi ngày.

Phần thứ hai của toạ đàm là những trao đổi quanh tập thơ “Đồng dao lúng liếng” của nhà thơ Ngọc Khương. Nhà thơ Nguyễn Ngọc Quang đánh giá cao sự trong sáng, tinh tế trong từng câu chữ của tác giả. Nhà thơ Trần Hà Liên nhận định Ngọc Khương đã thành công khi “làm mới" đồng dao, đưa những nhịp điệu dân gian vào đời sống hiện đại mà không hề cũ kỹ.

Đặc biệt, nhà thơ Hoàng Vũ Thuật nhấn mạnh: “Con người có thể già cỗi nhưng sáng tác không được già cỗi, tôi thấy Ngọc Khương ngày càng trẻ lại”. Đáp lại những tình cảm đó, nhà thơ Ngọc Khương đã chân thành chia sẻ về lý do sự “lúng liếng” xuất hiện trong tập thơ của mình – đó chính là sự sống động và nét hồn nhiên của con trẻ.

Tổng kết buổi tọa đàm, nhà văn Thái Chí Thanh – Ủy viên Hội đồng văn học thiếu nhi (Hội Nhà văn Việt Nam) – đã có những tổng thuật sâu sắc, khẳng định vị thế và sức lan tỏa của dòng chảy văn học thiếu nhi trong đời sống hiện nay.

Buổi tọa đàm khép lại nhưng đã mở ra niềm tin văn học thiếu nhi đang đứng trước một vận hội mới. Chính sự dấn thân đầy trách nhiệm, sự giao thoa giữa kinh nghiệm của thế hệ đi trước và sức sáng tạo của những gương mặt trẻ sẽ là nguồn nhựa sống dạt dào, tiếp tục nuôi dưỡng tâm hồn và định hình nhân cách cho thế hệ tương lai qua từng trang viết đậm chất nhân văn.